بستن لولهها در زن
(توبكتومي)
1- بستن لولهها در مرد (وازكتومي)
2- بستن لولهها در زن (توبكتومي)
3- كپسولهاي كاشتني و آمپولهاي تزريقي
4- قرصهاي ضد بارداري
5- آي. يو. دي
6- قرصهاي مخصوص زمان شيردهي
7- كاندوم
بستن لولهها در زنان يك روش مؤثر و مطمئن براي پيشگيري از بارداري است كه به كمك يك جراحي كوچك پس از بيهوشي عمومي در مدت زمان كوتاهي انجام ميگيرد.
اين روش مناسب چه كساني است؟
اين روش دائمي است و بايد خانوادههايي آنرا انتخاب كنند كه ديگر تمايلي به بچهدار شدن ندارند. زيرا برگشت باروري در اين روش خيلي كم ميباشد و با عمل ترميم لولهها انجام ميگيرد كه در بسياري موارد با عدم موفقيت همراه ميباشد.
بستن لوله در زنان چگونه انجام ميگيرد؟
بستن لولهها به دو روش اصلي امكانپذير است:
1- روش شكمي
2- روش واژينال
معمولاً بستن لولهها به روش شكمي و به دو صورت انجام ميشود.
-
ايجاد يك برش كوچك بر روي شكم كه محل آن معمولاً چند سانتيمتر بالاي استخوان عانه ميباشد. البته اگر اين عمل پس از زايمان صورت گيرد محل برش تقريباً زير ناف ميباشد.
-
از طريق لاپاراسكوپي با ايجاد يك يا دو سوراخ كوچك بر روي شكم و با استفاده از حلقه يا گيره (كليپس) و يا سوزاندن قسمتي از لوله، لولههاي رحمي را ميبندند.
آيا بستن لولهها عوارض هم بدنبال دارد؟
عمل بستن لولهها مانند هر عمل جراحي ديگري ممكن است با عوارضي مثل خونريزي داخل شكم و عفونت و عوارض ناشي از بيهوشي همراه باشد كه البته اين عوارض بسيار كم اتفاق ميافتد و در صورت وقوع قابل كنترل ميباشد.
چه زماني براي انجام عمل مناسب است؟
1- در صورت اطمينان از باردار نبودن،در هر زماني از سيكل قاعدگي امكان پذير است. (دو هفته اول سيكل قاعدگي مناسبتر است.)
2- پس از زايمان طبيعي
3- هنگام سزارين
بعد از عمل دورههاي قاعدگي طبق معمول ادامه خواهند داشت ولي اگر قبلاً آي، يو، دي و يا روشهاي هورموني پيشگيري از بارداري مانند انواع قرصها، آمپول، كپسولهاي كاشتني استفاده ميكردهايد ممكن است تغييراتي در خونريزي و قاعدگي شما بوجود آيد كه موقتي بوده و از بين خواهد رفت.
مراقبتها و مراجعات بعد از عمل چگونه است؟
محل بخيه را تميز و خشك نگهداريد و هر روز حمام كنيد.
پس از عمل ميتوانيد حركت كنيد غذاهاي ساده ميل كنيد از بچههاي خود مواظبت كرده و ميتوانيد شيردهي نيز داشته باشيد. 7 الي 14 روز بعد از عمل جهت كشيدن بخيه و معاينه محل عمل به پزشك و يا پرسنل بهداشتي مراجعه كنيد. حداقل تا يك هفته از رابطه زناشويي خودداري كنيد.
انجام آزمايش دهانه رحم (پاپ اسمير) براي تمام خانمها ضروري است.
كليه خدمات و وسايل پيشگيري از بارداري در مراكز بهداشتي درماني بصورت رايگان ارائه ميگردد.
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - معاونت بهداشتي - واحد بهداشت خانواده
قرص جلوگيري از بارداري
الدي ـ اچ دي
روشهاي جلوگيري از بارداري به ترتيب درجه اطمينان
1- بستن لولهها در مرد (وازكتومي)
2- بستن لولهها در زن (توبكتومي)
3- كپسولهاي كاشتني و آمپولهاي تزريقي
4- قرصهاي ضد بارداري
5- آي. يو. دي
6- قرصهاي مخصوص زمان شيردهي
7- كاندوم
يكي از بهترين و مطمئنترين روشهاي جلوگيري از بارداري قرصهاي خوراكي ميباشند. مصرف اين قرصها در ابتداي ازدواج نيز از مناسبترين روشهاست.
نحوهي مصرف قرص چگونه است؟
اولين قرص از اولين بسته از روز پنجم قاعدگي خورده ميشود، خواه خونريزي وجود داشته باشد يا نداشته باشد و تا 21 روز ادامه مييابد و سپس بمدت يك هفته مصرف قرص را قطع نموده و از روز هشتم بسته بعدي را شروع نمائيد.
21 روز قرص بخوريد 7 روز قرص نخوريد 21 روز قرص بخوريد
توجه داشته باشيد:
مهم نيست كه شروع بسته بعدي در كداميك از روزهاي قاعدگي شما باشد مهم اينست كه بعد از اتمام يك بسته قرص، تا شروع بسته بعدي بايد 7 روز فاصله باشد.
در چه مواردي نميتوان از قرصهاي ضدبارداري مصرف كرد؟
در مواردي مثل احتمال حاملگي-سرطان پستان خونريزيهاي ناشناخته رحمي- سردردهاي شديد بيماريهاي قلبي و اختلالات خوني- بيماريهاي كبد و كيسه صفرا – فشارخون بالا- بيماري قند- صرع- افسردگي شديد و همچنين خانمهايي كه سيگاري هستند و سنشان بالاي 35 سال ميباشد نبايد قرص جلوگيري از بارداري مصرف گنند.
چه عوارضي ممكن است با مصرف قرص بوجود آيد؟
در ابتداي مصرف قرص ممكن است لكه بيني-سردرد- تهوع و استفراغ پيش آيد، اين عوارض معمولا بعد از 3 ماه بر طرف ميشود و لازم نيست مصرف قرص را قطع كنيد.
در اولين دوره مصرف قرص، در دو هفته اول بايد علاوه بر قرص از روش ديگري (كاندوم) نيز استفاده شود.
اگر خوردن قرص فراموش شد چه بايد كرد؟
-
در صورتيكه يك شب خوردن قرص را فراموش كرديد تا شب بعد هر گاه بيادآوريد قرص فراموش شده را بخوريد و يا شب بعد دو قرص يكجا بخوريد.
-
اگر دو شب پشت سر هم خوردن قرص را فراموش كرديد در دو شب بعد هر بار دو قرص خورده و تا آخر بسته از روش ديكري مانند كاندوم نيز استفاده كنيد.
-
اگر سه شب پشت سر هم خوردن قرص را فراموش كرديد خوردن بقيه قرصها را قطع كرده و از كاندوم استفاده كنيد تا قاعده شويد و از روز پنجم قاعدگي مصرف بسته جديد قرص را شروع كنيد.
توجه:
از مصرف قرص بصورت يك شب در ميان يا يك ماه در ميان يا هنگام ضرورت خودداري كنيد. چون خطر حاملگي وجود دارد.
در صورت تمايل به حاملگي چه بايد كرد؟
3 ماه بعد از قطع مصرف قرص قدرت باروري بر ميگردد و در صورت تمايل، حاملگي اتفاق ميافتد.
مصرف داروهائي مانند آنتي بيوتيكها – داروهاي ضد صرع- ابتلا به اسهال و استفراغ شديد اثر قرص را كم ميكند. در اين موقع بايد علاوه بر قرص از روش ديگري مثل كاندوم نيز استفاده كنيد.
كليه خدمات و وسايل پيشگيري از بارداري در مراكز بهداشتي درماني بصورت رايگان ارائه ميگردد.
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - معاونت بهداشتي - واحد بهداشت خانواده
قرص تريفازيك
(سه مرحلهاي)
روشهاي جلوگيري از بارداري به ترتيب درجه اطمينان
1- بستن لولهها در مرد (وازكتومي)
2- بستن لولهها در زن (توبكتومي)
3- كپسولهاي كاشتني و آمپولهاي تزريقي
4- قرصهاي ضد بارداري
5- آي. يو. دي
6- قرصهاي مخصوص زمان شيردهي
7- كاندوم
يكي از انواع جديد قرصهاي تركيبي قرصهاي تري فازيك يا سه مرحلهاي هستند. اين قرص مانند قرصهاي تركيبي الدي و اچدي داراي دو نوع هورمون ميباشد كه ميزان هورمون موجود در 21 عدد قرص مقداري با هم تفاوت دارد.
نحوه مصرف قرص تري فازيك چگونه است؟
اولين قرص از بسته اول در 5 روز اول قاعدگي و ترجيحاً روز اول ميل شود و تا 21 روز ادامه يابد. سپس به مدت يك هفته قرص را قطع نموده و سپس بسته بعدي را شروع نمائيد.
21 روز قرص بخوريد 7 روز قرص نخوريد 21 روز قرص بخوريد
توجه داشته باشيد:
مهم نيست شروع بسته بعدي در كداميك از روزهاي قاعدگي شما باشد مهم اينست كه بعد از اتمام يك بسته قرص تا شروع بسته بعدي بايد 7 روز فاصله باشد.
در چه مواردي نميتوان از قرصهاي جلوگيري استفاده كرد؟
در مواردي مثل حاملگي، سرطان پستان، خونريزيهاي ناشناخته رحمي، سردردهاي شديد با علائم عصبي، بيماريهاي قلبي و اختلالات خوني، بيماريهاي كبد و كيسه صفرا، فشار خون بالا، بيماري قند، يرقان، همچنين خانمهاي 35 ساله و بالاتر با مصرف بيش از 15 نخ سيگار در روز نبايد قرص جلوگيري از بارداري مصرف شود.
چه عوارضي ممكن است با مصرف قرص بوجود آيد؟
در ابتداي مصرف قرص ممكن است لكهبيني، سردرد، تهوع و استفراغ پيش آيد اين عوارض معمولاً بعد از سه ماه برطرف ميشود و لازم نيست مصرف قرص را قطع كنيد.
اگر خوردن قرص فراموش شد چه بايد كرد؟
در صورت فراموشي مصرف يكي از قرصها در زمان مقرر و بخاطر آوردن آن در مدتي كمتر از 12 ساعت از زمان هميشگي بلافاصله آن قرص را مصرف كنيد بقيه قرصها در زمان مقرر خورده شود. اگر پس از 12 ساعت بخاطر آوريد، قرص فراموش شده را نخوريد و قرصهاي بعدي را در زمان معين مصرف كنيد و تا آخر بسته از يك روش ديگر مثل كاندوم نيز استفاده كنيد.
از مصرف قرص بصورت يك شب در ميان يا يك ماه در ميان يا هنگام ضرورت خودداري كنيد.
انجام آزمايش دهانه رحم (پاپ اسمير) براي تمام خانمها ضروري است.
كليه خدمات و وسايل پيشگيري از بارداري در مراكز بهداشتي درماني بصورت رايگان ارائه ميگردد.
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - معاونت بهداشتي - واحد بهداشت خانواده
قرص دوران شيردهي
(لاينسترونول)
روشهاي جلوگيري از بارداري به ترتيب درجه اطمينان
1- بستن لولهها در مرد (وازكتومي)
2- بستن لولهها در زن (توبكتومي)
3- كپسولهاي كاشتني و آمپولهاي تزريقي
4- قرصهاي ضد بارداري
5- آي. يو. دي
6- قرصهاي مخصوص زمان شيردهي
7- كاندوم
لاينسترونول يك قرص جلوگيري از بارداري براي مادران شيرده ميباشد و اثري بر روي ميزان شير ندارد. هر بسته آن داراي 28 عدد قرص مي باشد.
نحوه مصرف قرص شيردهي چگونه است؟
يك قرص هر روز در ساعت معين بايد خورده شود تا اينكه بسته قرص تمام شود. بسته بعدي بلافاصله بدون قطع شروع ميشود.
از چه زماني بعد از زايمان بايد قرص مصرف شود؟
در صورتيكه بعد از زايمان قاعدگي اتفاق نيفتاد از 6 هفته بعد از زايمان مصرف قرص شروع ميشود. در صورت وقوع قاعدگي قبل از 6 هفته،مصرف قرص از روز اول قاعدگي شروع گردد.
توجه داشته باشيد:
مصرف قرص شيردهي همراه با شيردهي كامل به كودك اثربخش ميباشد و بهتر است فقط در شش ماه اول شيردهي استفاده شود و بعد از آن يك روش مطمئنتر انتخاب نمود.
در چه مواردي نبايد قرص شيردهي مصرف كرد؟
1- حاملگي
2- بيماريهاي شديد كبدي يا سابقه بيماري كبدي تا برگشت وضعيت طبيعي
3- تاريخچة زردي دوران حاملگي و يا زردي به علت مصرف استروئيدها
4- خونريزي رحمي با علت نامشخص
5- تاريخچه حاملگي خارج از رحم
6- سابقه خارش يا تبخال در دوران حاملگي يا استفاده قبلي از استروئيدها
در صورت فراموش كردن مصرف قرص چه بايد كرد؟
خوردن قرصهاي دوران شيردهي در ساعت معين بسيار اهميت دارد.
-
در صورتي كه مصرف قرص براي كمتر از 3 ساعت بعد از زمان معين فراموش شود بايد همان لحظه قرص فراموش شده خورده شود و قرص بعدي در همان زمان معين ميل شود.
-
اگر مصرف يك قرص براي مدت بيشتر از 3 ساعت بعد از زمان معين فراموش شود در همان لحظه قرص فراموش شده بايد خورده شود و قرصهاي بعدي در همان زمان معين ميل شود و علاوه بر آن يا به مدت دو روز از نزديكي خودداري شود يا از كاندوم براي دو روز استفاده گردد.
اسهال ـ استفراغ و مصرف بعضي از داروها بخصوص ريفامپين ـ داروهاي ضد انعقاد و داروهاي خوابآور ميزان اثر اين قرصها را كاهش ميدهد. در اينگونه موارد حتماً بايد از روش ديگر يا روش اضافي همراه با خوردن اين داروها و يا هنگام بروز اسهال و استفراغ استفاده كرد.
خوردن قرص دوران شيردهي ممكن است باعث تاخير قاعدگي ماهانه شود و يا خونريزي نامنظم مختصري در بين قاعدگي ايجاد كند اما اين خطرناك نيست و بايد با خوردن قرصها بصورت روزانه و سرساعت معين ادامه داد.
كليه خدمات و وسايل پيشگيري از بارداري در مراكز بهداشتي درماني بصورت رايگان ارائه ميگردد
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - معاونت بهداشتي - واحد بهداشت خانواده
كاندوم
روشهاي جلوگيري از بارداري به ترتيب درجه اطمينان
1- بستن لولهها در مرد (وازكتومي)
2- بستن لولهها در زن (توبكتومي)
3- كپسولهاي كاشتني و آمپولهاي تزريقي
4- قرصهاي ضد بارداري
5- آي. يو. دي
6- قرصهاي مخصوص زمان شيردهي
7- كاندوم
كاندوم پوششي است پلاستيكي كه روي آلت كشيده ميشود و علاوه بر پيشگيري از بارداري از انتقال بيماريهاي آميزشي جلوگيري ميكند.
مزاياي استفاده از كاندوم چيست؟
-
كمك به جلوگيري از انزال زودرس
-
قابل استفاده در هر گروه سني
-
قابل استفاده بلافاصله بعد از زايمان
-
نداشتن اثر بر شيردهي
-
جلوگيري از انتقال بيماريهاي منتقله از راه تماس جنسي از جمله ايدز
استفاده از كاندوم چگونه است؟
-
چون در ترشحات مرد قبل از انزال نيز اسپرم وجود دارد، قبل از اينكه نزديكي آغاز شود بايد كاندوم بر روي آلت كشيده شود.
-
كاندوم بايد طوري روي آلت كشيده شود كه تمام طول آلت را بپوشاند و فضاي خالي كوچكي در انتهاي آن باقي بماند تا مايع مني در آن جمع گردد.
-
در صورت پارگي كاندوم بايد از كاندوم جديد استفاده شود.
براي استفاده از كاندوم بايد به نكات زير توجه كنيد:
-
كاندوم را دور از حرارت، نور و رطوبت نگهداري كنيد.
-
قبل از استفاده به تاريخ مصرف توجه داشته باشيد و از كاندومهاي چسبناك و شكننده استفاده نكنيد.
-
در هر بار نزديكي از يك كاندوم جديد استفاده كنيد.
-
قبل از مصرف از سوراخ نبودن كاندوم اطمينان حاصل كنيد.
در صودت پاره شدن كاندوم و شك به حاملگي چه بايد كرد؟
اگر پس از نزديكي متوجه سوراخ و يا پاره شدن كاندوم شديد، براي جلوگيري از حاملگي ناخواسته تا 72 ساعت فرصت داريد كه از روش زير (پيشگيري فوري) استفاده كنيد. بدين ترتيب:
در صورتيكه قرص الدي در اختيار داريد چهار عدد قرص الدي در اولين فرصت يكجا خورده شود و 12 ساعت بعد چهار عدد قرص ديگر. اگر از قرص اچدي استفاده شد دو عدد قرص اچدي و 12 ساعت بعد دو عدد قرص ديگر.
چنانچه قرص تري فاز يك در دسترس بود 4 عدد قرص سفيد تري فازيك در اولين فرصت و 4 عدد قرص سفيد 12 ساعت بعد. به ياد داشته باشيد اين روش يك روش معمول جلوگيري از حاملگي نيست و در هر سيكل قاعدگي فقط يكبار استفاده شود.
كليه خدمات و وسايل پيشگيري از بارداري در مراكز بهداشتي درماني بصورت رايگان صورت مي گيرد.
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - معاونت بهداشتي - واحد بهداشت خانواده
بستن لولهها در مرد
(وازكتومي)
روشهاي جلوگيري از بارداري به ترتيب درجه اطمينان
1- بستن لولهها در مرد (وازكتومي)
2- بستن لولهها در زن (توبكتومي)
3- كپسولهاي كاشتني و آمپولهاي تزريقي
4- قرصهاي ضد بارداري
5- آي. يو. دي
6- قرصهاي مخصوص زمان شيردهي
7- كاندوم
وازكتومي يا بستن لولهها در مردان يك روش دائمي جلوگيري از بارداري است كه در مدت 20-5 دقيقه با يك عمل جراحي ساده انجام ميگيرد. اين روش براي خانوادههائيكه ديگر قصد بچهدار شدن ندارند مناسب است.
اين روش چه مزايائي دارد؟
-
احتياج به بيهوشي ندارد.
-
مدت زمان عمل بسيار كوتاه و بطور سرپائي انجام ميباشد.
-
نياز به بستري شدن قبل و بعد از عمل ندارد.
-
خطر آسيب اعضاء داخلي و عفونت بسيار كم و در طولاني مدت عارضه جانبي خاصي ندارد.
-
تاثيري بر فعاليت جنسي زن و شوهر ندارد.
عمل وازكتومي چگونه است؟
1- با استفاده از تيغه جراحي و ايجاد شكاف كوچك بر روي بيضه
2- روش ان، اس، وي كه بدون استفاده از تيغ جراحي و بوسيله ايجاد سوراخي روي پوست بيضه و با بيحسي موضعي انجام ميشود.
در حال حاضر اين روش بعلت آسانتر بودن و عوارض كمتر جايگزين روش قبل شده است.
عوارض وازكتومي چيست؟
عوارض خاصي وجود ندارد ولي مثل هر عمل سادهاي ممكن است در محل عمل تجمع خون پيش آيد كه با استراحت و در صورت نياز تخليه خون توسط جراح درمان ميشود. همچنين در صورت بروز عفونت، درمان با آنتيبيوتيك خواهد بود.
از چه زماني تاثير جلوگيري از حاملگي شروع ميشود؟
قدرت باروري بلافاصله بعد از عمل از بين نميرود و خطر حاملگي وجود دارد، بنابراين بايد تا 3 ماه بعد از عمل و يا پس از 20 بار انزال، براي انجام آزمايش مني از نظر وجود سلول نطفه به مركز بهداشتي درماني مراجعه نمائيد. در اين مدت حتماً بايد از يك روش مطمئن جلوگيري ا زبارداري استفاده كنيد.
مراقبتها و مراجعات بعد از عمل چگونه است؟
-
بهتر است بعد از عمل 2 الي 3 روز از فعاليت جنسي خودداري كنيد.
-
در صورت وجود درد ـ تورم و قرمزي به مركزي كه وازكتومي شدهايد مراجعه كنيد (جهت كم كردن عوارض فوق از مسكن يا كمپرس يخ روي محل عمل استفاده كنيد)
-
بعد از عمل حداقل براي مدت 48 ساعت از انجام كارهاي سنگين و فعاليتهاي شديد خودداري كنيد و جهت راحتي حداقل بمدت 2 روز از بيضه بند يا لباس زير تنگ استفاده كنيد.
كليه خدمات و وسايل پيشگيري از بارداري در مراكز بهداشتي درماني بصورت رايگان ارائه ميگردد.
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - معاونت بهداشتي - واحد بهداشت خانواده
روش اورژانس پيشگيري از بارداري
«قابل توجه استفاده كنندگان از كاندوم، روشهاي منقطع و يا طبيعي»
خانم گرامي، چنانچه برای پيشگيری از بارداری از كاندوم، روشهاي منقطع و يا طبيعي استفاده ميكنيد و پس از نزديكي متوجه شديد كه كاندوم استفاده شده سوراخ يا پاره شده است و يا به هر دليل احساس كرديد كه نزديكي شما مشكوك به وقوع حاملگي است با استفاده از روش اورژانس پيشگيري از بارداري به شكل زير ميتوانيد از وقوع يك حاملگي ناخواسته جلوگيري نماييد.
تعريف:
در اين روش با استفاده از قرصهاي تركيبي پيشگيري از بارداري به صورت زير از حاملگي در موارد مشكوك جلوگيري خواهد شد.
زمان و نحوه مصرف :
بلافاصله و يا حداكثر تا 72 ساعت پس از نزديكي مشكوك به حاملگي ناخواسته فرصت داريد كه استفاده از اين روش را شروع نماييد.
2 عدد قرص پيشگيري از بارداري نوع HD (سفيدرنگ) را همزمان ميل نموده و 12 ساعت بعد 2 عدد قرص HD ديگر را نيز با هم بخوريد.
ميزان تاثير:
گرچه اين روش اكثراً از بارداري ناخواسته جلوگيري ميكند ولي تاثير آن صد در صد نيست.
به خاطر داشته باشيد كه هرچه خوردن قرصها را سريعتر شروع نماييد امكان موفقيت اين روش بيشتر است.
عوارض جانبي:
شايعترين عارضه مصرف قرصها به اين روش حالت تهوع است كه گاهي استفراغ هم به دنبال دارد ممكن است در بعضي از موارد باعث سرگيجه شود. اين عوارض معمولاً در عرض 24 ساعت از بين ميرود.
نكات مهم:
1- در صورت عدم وقوع قاعدگي پس از 3 هفته و يا بروز هرگونه مشكل به پزشك و يا مراكز بهداشتي درماني مراجعه نماييد.
2- روش فوق نبايد جايگزين يكي از روشهاي پيشگيري از بارداري شود و فقط در مواقع اضطراري و حداكثر يكبار در هر سيكل قاعدگي قابل استفاده است.
3- زوجيني كه مكرراً ناگزير به استفاده از اين روش ميشوند بهتر است پس از مشاوره مجدد تنظيم خانواده روش پيشگيري از بارداري مطمئن ديگري را انتخاب كنند.
4- چنانچه قرص HD دردسترس نباشد ميتوانيد به جاي آن 4 عدد قرص LD (كرم رنگ) را يكجا ميل كرده و 12 ساعت بعد 4 قرص LD ديگر را با هم بخوريد (جمعاً 8 قرص)
بنابراين:
چنانچه استفاده كننده هريك از روشهاي كاندوم، منقطع و يا طبيعي هستيد، هميشه 4 قرص HD در منزل داشته باشيد.
وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکي - دفتر سلامت خانواده و جمعيت - اداره جمعيت و تنظيم خانواده
خشم در كودكان
خشم چيست؟
خشم حالت برانگيختگي و هيجان شديد در هنگام روبرو شدن با محركهاي نامناسب محيطي است و احساسي است كه همهي بچهها به نوعي آن را تجربه ميكنند. خشم بخشي از زندگي ماست و همه بچهها خواهند آموخت كه چگونه با خشم خود كنار بيايند، گاهي با روشي مفيد و گاهي به روشي كه مضر است.
مواردي كه باعث خشم در كودكان ميشود:
1- پرخاش و آزار كلامي
2- حمله فيزيكي
3- طرد شدن
4- اصرار و پافشاري براي انجام كار
5- تجاوز جنسي به آنها
-
والدين چه ميتوانند بكنند؟
كنترل احساس خشم يك مهارت مهم زندگي است. والدين و بزرگترها ميتوانند به بچهها بياموزند كه چگونه با خشم خود به روش مفيد و مؤثر برخورد كنند و مهارتهايي را به كودكان بياموزند كه آنها بتوانند در موقعيتهاي مختلف از آن مهارتها استفاده كنند و زندگي بهتر و سالمتري داشته باشند.
ابزار و وسايلي كه براي كنترل و اداره خشم مورد استفاده قرار ميگيرد شامل دو دسته كلي است:
1- ابزار بدني
2- ابزار فكري
ابزار بدني: آن دسته از روشهايي است كه ما در آن از بخشي از بدن خود براي آرام كردن خود استفاده ميكنيم مثل دراز كشيدن و شل كردن عضلات بدن و در مورد كودكان بغل كردن و نوازش آنها.
ابزار فكري: از فكر براي تعديل خشم خود استفاده كنيم. مانند: شوخي كردن و معطوف كردن افكار كودك به سمت موضوعات جذاب و خوشايند.
(بطور كلي آموختن روشهاي زير به كودكان كمك ميكند تا خشم خود را به روش مؤثري بروز دهند.)
-
به كودكان بياموزيم كه چگونه خود را آرام سازند. يكي از بهترين راهها براي سازگاري با پاسخهاي فيزيكي مضر در برابر خشم اين است كه كار فيزيكي ديگري انجام دهيم مثل گوش دادن به موسيقي، دوش گرفتن با آبگرم، كشيدن نقاشي و……
-
چگونگي برقراري ارتباط و بيان و انتقال احساس را به كودكمان بياموزيم.
-
مهارتهاي حل مساله را به كودكمان بياموزيم. بطور مثال چگونگي برخورد با مشكلاتي كه كودك با آن مواجه ميشود.
-
شوخي كردن
-
به بچهها بياموزيم كه هنگام خشم چه كارهايي را ميتوانند انجام دهند و چه كارهايي را نميتوانند انجام دهند.
كارهايي را كه نبايد انجام دهند:
شكستن وسايل، فرياد زدن بر سر كسي، آسيب رساندن به خودشان، پرت كردن اشياء به طرف كسي.
اما ميتوانئد يان كارها را انجام دهند:
گريه كردن در يك محل خلوت
كشيدن يك نقاشي صحبت كردن راجع به موضوع ناراحت كننده دور شدن از موقعيت،رفتن به جايي ساكت و آرام،كمك خواستن،گوش دادن به موسيقي………
-
ميتوانيم بچهها را تشويق كنيم تا احساس خشمشان يا احساسات دروني خود را بنويسند.
بهتر است در موقع خشم كودك برخورد شما اينگونه باشد:
سعي نكنيد در كودك اين باور را ايجاد كنيد كه عصبانيتش بيمورد است و مساله مهمي وجود نداشته است،بلكه با او همدردي كنيد و به او بگوييد، كه ميفهميد كه چه احساسي دارد و ميفهميد كه او عصباني است.
-
خشم او را كوچك،حقير و مسخره جلو ندهيد و در لحظه عصبانيت كودك نخنديد. گفتن جملاتي مثل: مرد به اين بزرگي خجالت داره، وقتي عصباني هستي چقدر زشت ميشوي… او را عصبانيتر ميكند.
-
در هنگام خشم كودك رفتار خودتان را مثال نزنيد بلكه راجع به احساسات او صحبت كنيد.
-
سخنراني و نصيحت نكنيد.
-
او را با كودكان ديگر مثل خواهر،برادر و همكلاسيهايش مقايسه نكنيد.
-
كودك را تشويق كنيد كه راجع به احساس خودش صحبت كند.
-
بچهها را تشويق كنيد تا راجع به تعاملات برانگيزنده خشم صحبت كننند.زماني كه بچهها را جع به احساسشان و عواملي كه اين احساس را بوجود آورده صحبت ميكنند، گوش كردن بدون قضاوت و بدون دستور دادن و نصيحت كردن به آنها كمك ميكند تا درك كنند كه ميتوانند بطور متفاوتي احساس كنند.
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - مرکز بهداشت استان فارس
واحد سلامت جوانان و مدارس ( بهداشت روان)
دنياي نوجوانان و نحوه رفتار با آنان
فهرست مطالب:
-
سه نمونه از مراجعات
-
سنين نوجواني و بلوغ
-
خصوصيات عاطفي و رواني دوره نوجواني و بلوغ
-
چند توصيه به والدين و مربيان جهت کاستن مشکلات نوجوانان
دو نمونه از مراجعه والدين نوجوانان به كاشناس:
مادر نوجوان: نميدانم چه اتفاقي براي دخترم افتاده كه به كلي عوض شده است.
كارشناس: منظورتان چيست؟
مادر نوجوان: كم غذا ميخورد. هميشه دوست دارد امر و نهي كند. به جاي اينكه درسهايش را بخواند علاقمند است شعر و قصه بخواند زود عصباني ميشود.
كارشناس: دختر خانم شما چند ساله است؟
مادر نوجوان: چهارده سال
كارشناس: مدرسه ميرود؟
مادر نوجوان: بله سال دوم دبيرستان است.
كارشناس: علائميكه ذكر كرديد هميشه در دختر شما بوده است؟
مادر نوجوان: خير حدود يكسال است كه كمكم شديدتر شده در منزل خيلي بهانهگيري ميكند. هر روز كفش و لباس جديدي ميخواهد از وضعيت زندگي ناراضي است.
خيلي زودرنج است. بيشتر وقتها دلش ميخواهد تنها باشد و…
پدر نوجوان: پسرم تا به حال هيچ مساله و مشكلي نداشته ولي نميدانم چرا يك مرتبه عوض شده است.
كارشناس: منظورتان چيست؟
پدر نوجوان: هميشه مؤدب و آرام بود. ولي مدتي است كه بسيار عصباني است و بيشتر اوقات بيحوصله است. همهاش از سردرد و بياشتهايي شكايت ميكند. نسبت به غذا اصلاً اشتها ندارد. مرتب بهانه ميگيرد. با خواهر كوچكتر از خودش هميشه جر و بحث دارد.
كارشناس: وقتي حالت عصبانيت و پرخاشگري دارد شما چه ميكنيد؟
پدر نوجوان: ديگر خسته شدهام چاره ديگري ندارم گاهي او را تنبيه ميكنم و سرش فرياد ميكشم و …
كارشناس: آيا از تنبيهها و فرياد كشيدنها نتيجه مثبتي گرفتهايد؟
پدر نوجوان: خير، تازه آنوقت عصبانيتر و لجبازتر ميشود.
نمونهاي از مراجعه يك نوجوان به كارشناس:
نوجوان: پدر و مادرم مرا درك نميكنند و اين موضوع مرا عصباني ميكند.
كارشناس: چرا فكرميكني كه آنها تو را درك نميكنند؟
نوجوان: آخر ميدانيد مثلاً من ميخواهم تنها باشم و با دوستانم به گردش بروم اما آنها معتقدند كه حتماً بايد با خودشان باشم و يا اينكه گاهي وقتها آنها كه به ميهماني ميروند من مايل نيستم با آنها باشم و همين موضوع باعث درگيري بين من و پدر و مادرم ميشود.
كارشناس: آيا هيچگاه سعي كردهاي وضعيت روحي و علاقهها و آرزوهاي خود را با والدين درميان بگذاري؟
نوجوان: سعي ميكنم اما آنها فكر ميكنند كه من هنوز (بچه) هستم و هر كاري كه ميخواهم انجام بدهم بايد طبق تصميمگيري آنها باشد و اين موضوع مرا رنج ميدهد و عصباني ميكند.
كارشناس: وقتي عصباني مي شوي چه ميكني؟
نوجوان: گاهي فرياد ميكشم وگاه نيز از عصبانيت به گريه ميافتم دست خودم نيست.
كارشناس: ميداني بلوغ به چه معناست؟
نوجوان: راجع به آن چيزهايي شنيدهام ولي دقيقاً نميدانم.
كارشناس: بسيار خوب برايت توضيح ميدهم و ….
سنين نوجواني و بلوغ:
سنين نوجواني و جواني از ديدگاهها و نظريات مختلف متفاوت است اما معمولاً بين 12 تا 25 سالگي را شامل ميشود (12 تا 18 سالگي نوجواني و 18 تا 25 سالگي جواني) سن بلوغ در محيطهاي مختلف متفاوت بوده عوامل متعددي از جمله عوامل زيستي،اجتماعي و جغرافيائي در زمان پيدايش آن دخيل است. ولي معمولاً دختران بين 13 تا 14 سالگي و پسران بين 15 تا 16 سالگي به بلوغ جنسي ميرسند.
خصوصيات عاطفي و رواني دوره نوجواني و بلوغ:
1- عدم تعادل و بيثباتي عاطفي يكي از بارزترين ويژگيهاي اين دوره ميباشد. اكثر اوقات به هنگام بروز خشم نميتوانند رفتار و گفتار خود را كنترل نمايند. خيلي زود متاثر ميشوند به خصوص زماني كه احساس ميكنند كسي به حرفشان گوش نميدهد و به همين خاطر دست به اعمال ناخوشايندي ميزنند و سپس پشيمان شده خود را سرزنش ميكنند. حساسيتها و هيجانات ناشي از زودرنجي كه از خصوصيات دائمي اين دوران ميباشد. اغلب به علت تغييرات و تحولات غدد داخلي و ميزان ترشحات هورمونها و نوع تربيت و آموزش دوران گذشته است كه در مجموع وضع زندگي عاطفي آنها را تغيير ميدهد و گاهي با كوچكترين برخوردي عصباني ميشوند و به هنگام عصبانيت و خشم ممكن است به گريه متوسل شوند و يا غمگين و افسرده به تنهايي پناه ببرند.
2- مورد توجه همسالان واقع شدن و به خصوص تاييد آنها را كسب نمودن و افزودن دوستان همجنس باعث ميشود كه اهميت بزرگسالان در نزد آنها كمتر از همكلاسان و همسالان باشد. بنابراين كسب استقلال عاطفي از والدين نيز در اين دوره از اهميت خاصي برخوردار است.
3- تحمل شنيدن انتقاد و سرزنش را ندارند، ولي برعكس خودشان از ديگران انتقاد ميكنند كه گاهي اوقات منجر به اختلاف نظر با والدين ميشود و باعث عدم ارتباط صميمانه با آنها مي گردد.
4- احساسات فداكارانه و مبارزه با ظالم و دفاع از مظلوم و ستمديده در اين دوره ظاهر ميشود.
5- ميخواهند به ديگران بقبولانند كه افراد مهمي هستند، اثبات اين امر كه آنها چندان هم مهم نيستند آنها را ميرنجاند.
6- در برابر ناكاميها حالات ياس و نااميدي به آنها دست ميدهد. بسيار غمگين و افسرده ميشوند و احساس ميكنند ديگر همه چيز تمام شده است و به گريههاي شديد متوسل ميشوند.
7- به وضع ظاهر و لباس و آرايش خود توجه دارند و گاهي مدتها وقت خود را جلوي آئينه به اين امر اختصاص ميدهند.
8- حالات رويايي و عاشق پيشگي دارند.
9- نگران آينده هستند، آينده تحصيلي، شغلي، اقتصادي، اخلاقي و جنسي كه اين نگرانيها خود موجب پيدايش اضطراب و پريشان خاطري در آنها ميگردد